Y Học Là Khoa Học Đầy Bất Định,
Cũng Là Nghệ Thuật Của Xác Suất
Trong phòng khám thường có bệnh nhân hỏi với vẻ lo lắng rằng nếu không phẫu thuật thì có an toàn hơn không. Tôi rất hiểu nỗi sợ này, cột sống là trụ cột nâng đỡ cơ thể, ai cũng sẽ do dự khi phải phẫu thuật trên đó. Tuy nhiên, trong quyết định lâm sàng, hiểu về rủi ro không nên chỉ là nỗi sợ một chiều, mà là một sự cân nhắc về chất lượng cuộc sống.
Là bác sĩ phẫu thuật cột sống, tôi dành rất nhiều thời gian để đánh giá khi nào không cần phẫu thuật. Những bệnh nhân hiểu tôi đều biết rằng, chỉ cần thuốc, phục hồi chức năng hoặc điều chỉnh sinh hoạt có thể giữ triệu chứng ổn định, phẫu thuật tuyệt đối không phải lựa chọn đầu tiên của tôi. Tôi chưa bao giờ đề nghị phẫu thuật chỉ vì kết quả hình ảnh không như ý, yếu tố thực sự ảnh hưởng đến quyết định của tôi luôn là chức năng thực tế của bệnh nhân và mức độ cuộc sống bị xáo trộn. Sau khi hoàn thành đánh giá, tôi thường nói với bệnh nhân rằng có thể yên tâm về nhà theo dõi, sống chung hòa bình với triệu chứng, thay vì vội vàng áp dụng điều trị xâm lấn.
Tuy nhiên, chúng ta cũng phải đối diện với một loại rủi ro khác, đó là cái giá phải trả cho việc “không hành động”. Nhiều người cho rằng tránh phẫu thuật là an toàn, nhưng trong thực hành lâm sàng, chèn ép thần kinh kéo dài có thể dẫn đến suy giảm sức cơ vĩnh viễn, đi lại không vững, thậm chí tăng nguy cơ té ngã, những suy giảm chức năng này thường không thể phục hồi. Khi hiệu quả của điều trị bảo tồn đã đạt đến giới hạn, mục đích của phẫu thuật không còn là theo đuổi sự hoàn hảo, mà là hạn chế tổn thất một cách chính xác, tránh để cơn đau và mất chức năng tiếp tục thu hẹp không gian sống của bệnh nhân. Chỉ khi đánh giá thấy các phương pháp khác không còn hiệu quả, tôi mới nói rõ với bệnh nhân rằng phẫu thuật hiện là lựa chọn duy nhất có thể hiệu quả lấy lại chất lượng cuộc sống.
Quyết định y tế chưa bao giờ là trắng đen rõ ràng, cũng không có lựa chọn nào hoàn hảo tuyệt đối. Vai trò của tôi không phải là loại bỏ mọi sự bất định cho bệnh nhân, mà là dẫn dắt bệnh nhân nhìn rõ lợi ích và rủi ro đằng sau mỗi con đường. Với tôi, phẫu thuật không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà là tìm ra phương án ít ảnh hưởng nhất đến hiện tại và tương lai của bệnh nhân, trong điều kiện rủi ro có thể kiểm soát được. Điều chúng tôi theo đuổi chưa bao giờ là rủi ro bằng không, mà là một quyết định chính xác sau khi đã hiểu rõ đầy đủ, cùng bệnh nhân bước trên con đường có nhiều cơ hội nhất để lấy lại chất lượng cuộc sống.